Vendredi 16 mars 2012 5 16 /03 /Mars /2012 11:00

PREMIU PAULU ZARZELLI DI LITTERATURA

Di lingua CORSA-GADDURESA

Filu d’Amparera – Casa Pumuntinca di a Lingua

In associu cù

Edizioni Cismonte & Pumonti/Matina Latina

L’Associu A Mimoria Viva di I Peri


A Cumuna di I Peri


Cullittività Tarrituriali                                 Cunsigliu Ginirali

di Corsica                                              di Corsica Suttana

 

 


  

PREMIU PAULU ZARZELLI DI LITTERATURA

Prima edizioni 2012

Hè statu criatu u PREMIU PAULU ZARZELLI DI LITTERATURA. Si tratta di fà scopra talenti novi fendu ch’edda spuntessi a voglia di scriva in lingua corsa. Ogni annu, u premiu sarà cuncessu à scritti in lingua corsa scelti da a ghjuria di u Premiu Paulu Zarzelli. I primiati vidarani l’opara soia editata è spachjata da l’edizioni Cismonte & Pumonti/Matina Latina incaricati di fanni a prumuzioni, in u quatru di Filu d’Amparera-Casa Pumuntinca di a Lingua.

 

 

 

 

 

 

Premiu scritturi novi 

Primu, sicondu è terzu premiu : i manuscritti publicati da l’edizioni Cismonti&Pumonti cun ughjetti o prudutti di l’artighjani di u locu.

 

 

 

Premiu impinnaturi zitiddini

Primu, sicondu è terzu premiu : i manuscritti publicati da l’edizioni Cismonti&Pumonti cun ughjetti o prudutti di l’artighjani di u locu.

Rigulamentu nantu à www.matinalatina.fr

 

 

 

 

Par Marceddu - Publié dans : Nutiziali - Communauté : Adunita di i siti corsi
Ecrire un commentaire - Voir les 0 commentaires
Vendredi 25 novembre 2011 5 25 /11 /Nov /2011 10:00

LIbru.jpg

I tempi nosci sò beddi cà strani.

Strana quidda ghjuventù addulurata chì piegni è signozza da sopr’à a salma di u patronu d’Apple quant’è ch’eddu fussi statu calchì novu John Lennon o ancu puri un antru Martin Luther King.

Strani quissi altri ghjuvanotti è ghjuvanetti chì, accampendu piazzi è viali, da New York à Madrid, bramani ch’eddu si ni cadissi u capitalisimu.

Strani, beddi cà strani i tempi nosci, quandu chì i Stati, cusì ludati trè anni fà, comu soli atti à sortaci da a crisi di tandu, sò oghji addibuliti, indibitati, intustati, è missi à u ruveddu da impresi è banchi glubalizati senza più frenu.

Ancu più cà strani quiddi nosci puliticanti è capistati amiricani, francesi, tideschi, o inglesi, chì stancà,  ùn si stancani d’avvigna capitali è rughjoni è chì à manu à manu, sò in cerca di un mandatu novu, senza chì ci fussi stampa di prughjettu, ma cù à daretu, i contrapartiti, accaniti è spruvisti d’idei novi.

 

Strani i tempi nosci, strani, quandu chì un’idea di sulidarità vechja di sissanta anni è più, l’Auropa, chì ci duvia parà da ogni guai, da ogni sciagura, si ni sfraia da cima in fondu.

Or comu fà ? Mancu si pò appellanni à u privatu. A ci ani fatta capiscia i grossi impresi ed altri gruppi finanziarii dundi era u so intaressu : cuntinuà, cuntinueghjani à ammassà binifizii sprapusitati, ma ùn arricarani varun risposta à u malessa glubali.

I sindicati ed altri« partenaires sociaux », s’accuntentani di « journées d’action » è « d’accompagnement des plans sociaux ».

 

 

È l’intillituali mi diciareti ? Chì ci ferma in Francia di quidda bedda tradizioni di l’intillituali ? Poca robba di fatti . Ciò chì parmetti à un vechju risistenti di scuzzulalli è di turralli à a risa cù u so « Indignez-vous ! ».

 

Stranu ùn hè, ma Benda parlava aghjà di quiddi « cleri » ch’aviani barattatu i valori universali (l’omu, a virità, a ghjustizia) inveci di causi particulari ed ideulogichi.

 

Sartre, fendu tiuria di l’impegnu ideulogicu, hà minatu di piola in  u muru aghjà beddu cà sfraiatu di l’universalisimu di i valori.

 

In a lita chì l’uppunia à Sartre à tempu publicatu L'Homme Révolté, Camus facia riprovari à quiddi intillittuali "chì altru cà spona u so carrigonu in u sensu di a storia ùn ani fattu." Incalcava dinò cù st’ "intillittuali burghesi chì cercani di espià a so urighjina , ancu puri in  cuntradizzioni sulenna è viulenti cù a so intillighjenza." Cù quista a critica, era Sartre ad essa toccu, Sartre chì udiendu a so classa di nascita s’era lacatu a libartà in dispartu, da sguassà in sè stessu ogni traccia di "burghesu", in adurazioni assuluta pà quidda filusufia "fatt’è lestra" di u materialisimu storicu.

 

In quant’è à George Orwell, à quiddi intillituali "di salottu" i disprizzava più cà più, tal’è quali à Sartre ch’eddu turrava à a penta ceca cugnumendulu da "baudruche." St’intillituali quì pigliani pussessu di u sucialisimu pà esista in quant’è uppunenti ideulogichi è basta è cù un appittitu di puteri sprapusitatu.

Dici Orwell chì, a "manca muralizatrici", suddesfa d’edda stessa è di i so idei, appronta i vii di u tutalitarisimu.

 

È facini laudazii pà u righjimu di Castro, è si fermani in adurazioni di pettu à a « Rivuluzioni culturali » di Mao, è si rallegrani di u Cambogia « libaru » da i Kmeri rossi, è sustenini à Massoud com’è ch’eddu fussi statu calchì veru prutettori di u drittu di i donni…

 

Ci arreca a noia da tantu ch’eddu s’allonga u listinu di i soi i fali. Ma mancu una volta po i sintareti sprima ùn fussi un suppulu di rimorsu, oghji chì hè oghji, quandu chì part’è più di st’anziani trutskisti è mauisti si tenini sempri posti di primura in u mondu di i media, di a cultura è di a pulitica.

 

Puri puri, lucicava sempri a fiaccula di a tradizioni intillituali universalista cù « cleri », di prima trinca è franchi da u spiritu di partitu chì si pisoni di pettu à l’inghjustizia è a bucia, in tempu di l’invasioni di Budapest, cù Albert Camus, in tempu di i turturi in Algiria cù Raymond Aron, Jean-François Revel, Pierre Vidal-Naquet, Susanne Citron...

È dopu, da prupona una critica di a sucità cunsumarista è mediatica cù Jean Baudrillard, Guy Debord, Jacques Derrida, Gilles Deleuze, Pierre Bourdieu, Jean-Claude Michéa…

 

 

Oghji, pari ch’è no fussimi à u dismenu. Pari chì a catiguria di l’intillituali avissi cunnisciutu in Francia una razza di « scunsacrazioni ».

 

Basta à veda ciò ch’edd’hè torru u nobili statutu di filosufu in preda à quiddi « nouveaux philosophes », BHL, Glucksmann, Bruckner, Onfray, Finklelkraut. Mancu à dilla, à eddi sì chì si vedini è si sentini, a si sani fà valè in l’arghja mediatica, u locu maestru dund’eddu si faci a lotta pà i  simbuli è a duminazioni di l’animi. Ma a vittoria soia hè vana, vittoria di a maghjina sopr’à u cuncettu, di a forma sopr’à u fondu.

 

Ancu puri u puteri puliticu l’hà capita bè è strabè quissa : hè avvezzu Nicolas Sarkosy à invitalli à L’Elisée, ma scrittori, ma storichi, ma circadori, ma accademisti, ma filosufi…

Tutti quanti si poni vantà di cuttighjà u prìncipi è forsa di ghjugna macari à influenzallu ; parò, in a lotta pulitica fendusi, Nicolas Sarkosy a sà ch’eddu si ni pò ghjuvà di ‘ssi "leaders d’opinion" com’eddu i mintuva eddu  cù disdegnu.

Hè ciò chì Raymond Aron discrivia cù finezza com’è "u passaghju di a cuscenza libara à a schiavitù vulintaria".

 

Stranu ùn hè, chì a storia si cumpiacessi à facci ghjucà un’antru volta cosi visti. Com’è à l’epica trà i dui guerri mundiali, pari ch’è no campessimi un’antru « tradimentu di i cleri ».

 

Tandu, quali ci ferma, da arricà stampa di sensu à ‘ssa crisi di civilizazioni ? nimu ?

 

Di fatti, da scugnurà u malessa mundiali, in u mentri ch’eddi si fessini senta, o ch’eddi ùn firmessini più inauditi, « veri » intillituali, da cannà u bughju pagnu di u prisenti, bisogna à turrà à leghja l’auguri di u passatu :

 

 

« Une civilisation qui s’avère incapable de résoudre les problèmes que suscite son fonctionnement est une civilisation décadente.

 

Une civilisation qui choisit de fermer les yeux à ses problèmes les plus cruciaux est une civilisation atteinte.

 

Une civilisation qui ruse avec ses principes est une civilisation moribonde ».

 

Aimé Césaire, Discours sur le colonialisme, 1955.

Marceddu Jureczek

Par Marceddu - Publié dans : Assaghji - Communauté : Adunita di i siti corsi
Ecrire un commentaire - Voir les 1 commentaires
Jeudi 20 octobre 2011 4 20 /10 /Oct /2011 13:58

 

 


 ici-on-noie-les-algeriens-17-octobre-1961-17-octobre-1961-1.jpg

Affaccani, à pocu à pocu, ad unu ad unu.

 

Avali s’accoglini dà dassi curaghju. Quantu sò à piattassi in u bughju pagnu di i stretti, fiancu à fiancu in l’ombra di i quatreri urgugliosi, ombri à buleghju à l’ombri ? Quantu sò, in pipuli, in i bocchi di u metrò ?

Chetani è aspettani. Cintunari d’Algiriani, à u mumentu datu, s’approntani à esci à luci di mondu. L’ani dicisa cusì i capi di u FLN.

 

Ad un trattu, i parsoni suligni, l’accultini, i stoli, s’aduniscini, da furmà un marosulu dicisu prontu à subacca vii, carrughji, cità. Tuttu u ghjornu ci hè stata l’acqua, ma avali, in prima sera, stancia. N’emu u 17 uttrovi 1961, in Parighji.

I donni, vistuti in festa, com’è ch’eddi andessini à calchì matrimoniu, sguttupani linzoli appruntati à bedda apposta.

 

Di pittura nera ani scrittu : “Non au couvre-feu”. À l’usu di sempri, caminani in testa i donni è i ziteddi.


I carrughji s’aluminani di milli culori. Da un capu à quidd’altru di a capitali, s’alzani i cridi magribini, i “iu iu”, cusì dicini i Francesi. Stridendu è bè, tenini criaturi à coddu : “Algérie algérienne” torra à ripeta a folla.


Senza à tricà tantu, l’ultimi cummircenti chì a s’erani addirdanata chjodini in pricipitera. Torrini toli è carreghi i caffitteri ; di tavuli è tavuletti, ani tappu porti è vitrini.


Ma a bestia vatta, pronta ad allampassi.


À a chjama di u prifettu Maurice Papon, sò cuncorsi cintunari di pulizzieri è di giandarmi. Fulmineghjani è aspettani. Sarani spiitati. In i cummissariati è i caserni, l’ani ditta franca è chjara : “Ùn riflittiti tandu. Servitivi di i fucili s’eddu ci voli. Cumbattimu i numichi di a Francia.” Tutti erani armati. Certi aviani mitraglietti.

A massa di l’omini neri hè quicci, ghjustu dananzi, abbughja u carrughju ancu di più. S’arreghja a manifistazioni, indicisa. Bulani i grenadi à gasu di i pulizzieri. Ma u ventu, di una sbuffulata complici, scaccia par aria i nivuloni bianchicci. Di issu fiascu inaspittatu, si ni facini una risata l’Algiriani.


Scioppani l’ordini di l’ufficiali. A massa currazzata è lucichenti si movi. Avali startaviddeghja a folla. Ribombani i matanghittati nantu à i scudi neri di i pulizzieri. Intronani u carrughju. Quiddi matangheddi, longhi longhi, grossi quant’è manichi di piola.


Avanzani i pulizzieri. Pianu, è po più prestu à misura, pigliendu abbriu. I scarpi grossi facini trimà a terra. Fermani in forsa i manifistanti. À l’ispinsata, tutti pigliani à l’aritrosa, ma da tanta à ch’edd’hè zeppa a folla, spargugliassi ùn poni. Si scatena u dirrusculu. Piovini i colpi. Menani à minera i pulizzieri, si libarani di a rabbia trattinuta da tantu tempu. À chì lecca lecca. Donni, ziteddi, omini ad una para. 


Culpitera. Avali sparani. I pulizzieri mirizeghjani i scappattici. Ùn ni faltani unu. Nantu à u tighjatu è u stradonu, ghjacini panni, paracqui, sacchi di donni, linzoli, cristiani ferti, morti, pozzi di sanguiniccia.

Assaltati, inchjustrati da ogni parti, quantu sò à essa arristati, missi ind’è l’autobus di a R.A.T.P. è carriati senz’altru voltu u Palais des Sports è u Parc des Expositions à a Porta di Versaglia ? Quantu sarani stati quidda sera ? 6 000, 10 000. Si pò dà.


Erani ghjunti, a bracci alzati, pugni strinti, in brama di un’ avvena dignitosa è ghjusta, senza petri nè culteddi. Comu avariani pensu chì i mitraglietti li lintariani addossu una grandina d’odiu è di piombu ?


U prima culpitu, fù un ghjuvanuttonu di 14 anni.

 

Di nomu si chjamava Khaled.

 

 


Marceddu Jureczek 


Par Marceddu - Publié dans : Assaghji - Communauté : Adunita di i siti corsi
Ecrire un commentaire - Voir les 0 commentaires
Mercredi 12 octobre 2011 3 12 /10 /Oct /2011 22:30

 

 

 

85243_tout-doit-disparaitre-conso-1e-14.jpg  

 

Arrêtez de faire semblant. Puisqu’en fait, tout est à vendre.

 

 

Vendez lez jardins, les potagers, les vergers. Là où les anciens enlevaient pierre à pierre, là où ils charriaient de la terre pour combler les planches.

 

 

Démontez les murets de pierres, les escaliers et les fontaines, les arches agrémentez en les parcs des villas de bord de mer.

 

 

Déterrez les oliviers millénaires et replantez les au bord des piscines bleue  en forme de haricot, donnez leur pour voisins des palmiers majestic  et des lauriers roses des pittosporums.

 

 

Coupez les chênes vieux, les plus gros les plus larges, oh, après tout coupez tout, faites-en du bois de chauffage écologiquement compatible, pour réduire votre empreinte de co2, pour faire des barbecues.

 

 

Supprimez les figuiers envahissants et la mousse des murs. S’il reste des terres arables plantez du pavot, laissez mourir les jardins et coupez les vergers.

 

 

Détruisez les tombes, les caveaux, les sépultures oubliées, les mausolées, faites des réductions de corps, puis jetez les os à la mer ou donnez les aux chiens. Les morts  aujourd’hui s’incinèrent, la cendre conservée dans une urne de marbre, dispersée au vent, ou oubliée dans un cendrier. Le terrain gagné sur ces sépultures rapportera toujours plus que ces hommages archaïques et inutiles.

 

 

Revendez les marbres à un artisan, les plaques mortuaires à un brocanteur, faites-en du dallage à moindre frais.

 

 

Sciez à la base les vieilles croix de fer elles serviront aux cimetières pour chiens dans des pays  riches.

 

 

Détournez les sources.

 

 

Démontez les chapelles en pierres sèches, numérotez chaque élément, et exportez les dans les nations sans histoire accompagné du manuel de reconstruction. Eteignez les lumières des phares.

 

 

Faites de vos photos de famille des cartes postales, vendez vos albums de souvenirs, mettez en les portraits des anciens sur des emballages de biscuit ou d’autre chose.

 

 

Fourguez les casques, les képis, les épées, les médailles, les baïonnettes, les lettres du front. Jetez les armes à la mer.

 

 

Offrez ce qui reste à des musées ethnographiques.

 

 

Brulez les cartes anciennes, les actes notariés, renommez villes, villages, hameaux, lieux, parcelles, comme on vous dira, n’ayez pas peur du ridicule, ou mieux donnez leur des numéros ou des couleurs, des noms de marques ou de personnage du showbiz. 

 

 

Oubliez les noms de lieux, le nom des herbes et des bêtes, le nom des fleuves et des rochers, des falaises et des près fertiles.

 

 

Renversez et enterrez les pierres dressées les dolmens ou les alignements. Tuez toutes les bêtes des eaux, tuez celles du ciel et celles de la terre, bestiaux reptiles et bêtes sauvages, faites en du pâté et mettez-les en boite.
Gommez les étoiles du ciel, ne distinguez plus le jour de la nuit et laissez vos boutiques ouvertes.

 

 

Sur les terrasses des cafés, chantez les chants de guerre et les chants sacrés. Laissez vous photographier, filmer, interviewer, ausculter jusqu’au plus secret de votre être.

 

 

Quittez vos maisons, louez vos chambres, vos salles, laissez y entrer des occupants temporaires, ouvrez leur votre lit, couchez les dans vos draps, qu’ils se nourrissent dans vos assiettes par vos couverts et vos verres, qu’ils lisent vos livres et feuillètent vos carnets. Laissez accrochés au mur, en guise de décor authentique, les portraits des ancêtres, les croix de palme, le Jésus, les médailles de 14.

 

 

Transformez les plages en restaurants, les places en foires les rivières en piscines, les quais en boites de nuit.

 

 

Offrez leur votre amitié avant qu’ils ne partent, c’est toujours quelque chose de plus. Ne vendez pas votre âme, vous n’en avez plus, contentez vous seulement de manger leur merde.

 

 

Gilles Zerlini 

Par Marceddu - Publié dans : Narrativi - Communauté : Adunita di i siti corsi
Ecrire un commentaire - Voir les 1 commentaires
Lundi 10 octobre 2011 1 10 /10 /Oct /2011 14:30


 

 

PRISON CODEPari fatta à bedd’apposta, ogni volta ch’eddu si mintuva a scrittura in lingua corsa, o quali voglia fussi u campu di a criazioni in lingua, si sentini i cinsori di u mondu culturali è puliticu (chì si poni cunfonda à li volti) smingulà à smingulera, l’ochji versu u celi, a mani pisata com’è pracuratori sciacchendu l’argumentu maestru da fà tacia l’uppunenti : « Le corse, c’est bien, mais ouvrons-nous sur l’universel bon sang !» Eccu, avà si chì ci semu. In bocca à i nosci cinsori, universali hè a lingua francesa. È u corsu tandu mi diciareti ? U linguaghju di calchì pastori, ghjuvativu assai da curà pecuri, capri è muntoni, ma da crià opari universali, aiò, ci hè da rida !

 

Or dunqua u gran plasmatori pien di saviezza, hà criatu culturi è lingui prascelti in eternu (= u francesu) ; lingui è culturi dannati pà u sempri (= u corsu).

Ci saria da rida à veru, s’è issi discorsi contr’à staghjò ùn aviani dighjà imbavuchjatu tanta ghjenti.

 

Sò paesi tali è quali a Francia, pruvisti di un passatu culuniali, chì ani sviluppatu issu tema di l’universalisimu ; veni à dì a cridenza in l’universalità di i lingui è di i culturi di i Stati nazioni custituiti (aurupei mancu à dilla) è culturi è lingui infiriori, cunfinati in u so embiu giugrafficu tradiziunali.

 

Altru cà una visioni culunialista di a cultura ùn hè.

Quali hè chì pò appratenda à dispona di una cultura universali è cundannà quidd’altri cristiani

à u particularisimu ?

Ci hè dunqua, in i discorsi di certi intellettuali francesi, di uni pochi di gistiunarii di a Cullittività Tarrituriali di Corsica è calchì cunsiglieri municipali o merri corsi, u sisu puzzulenti di l’ideulugia culuniali francesa, quidda chì fù missa in anda da cundannà i populi dumati, ghjustificà a cunquista, a sottumissioni, u sfruttu di i ricchezzi naturali è umani.

 

L’universali, hè u lucali chì sfonda i muri. L’universali ùn pò essa negazioni, bensì hè apartura.

L’apartura cumencia in l’affirmazioni di l’identità nustrali. Parlà corsu, fà da corsu, prumova a lingua è a cultura di quì, hè andà voltu l’universalità. Quandu n’assuvemu i radichi nosci, à tempu, assuvemu i radichi fondi di l’omini tutti quanti, chì, creda ch’edda ci fussi a cultura universali è a cultura corsa, hè diliriu schizufrenicu. Ci hè a cultura corsa chì, edda, hè universali. Pà tuccà l’universalità, prima bisogna ad essa Corsu. s’edda vinia à mora a cultura corsa, a Cultura, l’omu ci pirdaria mori, s’impuvarisciaria. Parchì, in stu mondu, u Corsu dinò t’hà calcosa à dì, à offra à st’umanità. È in stu mondu, quantu sò i lingui è i culturi cundannati à l’affondu causa a superbia è u disprezzu di i nazioni putenti ? S’usa à dì ch’edda scumparisci una bibbiuteca ogni volta ch’eddu si tira l’anca un vechju. È quand’eddu mori un populu ?

Affirmendu a noscia identità, a noscia manera di campà in cumunenza cù u locu nosciu, di parlà, di cuncipì u mondu, d’essa ciò ch’è no semu ci pudemu apra à quidd’altri.

Quiddi chì parlani di ghetto, l’universalità ùn la pensani mai cà in l’unicu sensu di riceva ciò chì veni da in altrò, si lacani u natu pà l’ancu à nascia. À sparta, à dà ùn ani nudda, postu chì ùn esistini micca. Sò acculturati è a cultura corsa, via a cultura vera, autonuma, pupulara, corsa, francesa o altra d’altrondi, faci da spichju chì li svela a so acculturazioni à i valori di u mondu marcanzia com’eddu và oghji.

 

Marceddu Jureczek

Par Marceddu - Publié dans : Pourquoi t'entêtes-tu à écrire dans cette langue ?
Ecrire un commentaire - Voir les 0 commentaires

Quali semu po ?

CIRCA

Cumenti

ALMANACCU

Juin 2012
L M M J V S D
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30  
<< < > >>

L'AZARDU

  • U-Ghjaddu---a-Corsica--Balta-edCP--copie-1.jpg
  • Libert--per-i-patriotti-corsi.jpg
Créer un blog gratuit sur over-blog.com - Contact - C.G.U. - Rémunération en droits d'auteur - Signaler un abus - Articles les plus commentés